تغییر، جزء جداییناپذیر زندگی است، اما برای کودکان، حتی تغییرات کوچک هم میتوانند چالشبرانگیز باشند. از تغییر برنامهی روزانه گرفته تا نقل مکان به یک خانه جدید. کودکان اغلب در سازگاری با شرایط جدید دچار مسأله میشوند. درک دلایل این واکنشها و یادگیری چگونگی حمایت از آنها، کلیدی برای کمک به کودکان در مدیریت مؤثر تغییرات است. این مقاله به بررسی علل مقاومت کودکان در برابر تغییر، انواع تغییرات چالشبرانگیز و ارائهی راهکارهای عملی برای تسهیل سازگاری میپردازد.
چرا کودکان با تغییرات مسأله دارند؟
نیاز به ثبات و پیشبینیپذیری: کودکان در محیطی با ثبات و قابل پیشبینی احساس امنیت میکنند. تغییرات، این حس امنیت را بر هم میزند و باعث ایجاد اضطراب و عدم اطمینان میشود.
محدودیت در درک و پردازش اطلاعات: کودکان در مقایسه با بزرگسالان، توانایی کمتری در درک و پردازش اطلاعات جدید دارند. تغییرات میتوانند حجم زیادی از اطلاعات جدید را به آنها تحمیل کنند که پردازش آن دشوار است.
وابستگی به روالها و عادتها: کودکان به روالها و عادتهای روزانه خود وابسته هستند. این روالها به آنها کمک میکنند تا احساس کنترل بر محیط خود داشته باشند. تغییر در این روالها میتواند باعث احساس از دستدادن کنترل و ناامنی شود.
ترس از ناشناخته: تغییرات اغلب با ناشناختهها همراه هستند. کودکان ممکن است از آنچه در آینده اتفاق خواهد افتاد، بترسند.
ناتوانی در بیان احساسات: کودکان ممکن است نتوانند بهطور مؤثر احساسات خود را بیان کنند. این امر میتواند منجر به بروز رفتارهای چالشبرانگیز مانند گریه، پرخاشگری یا گوشهگیری شود.
تجربیات قبلی: تجربیات قبلی کودک با تغییرات، میتواند بر نحوهی واکنش او به تغییرات جدید تأثیر بگذارد. اگر کودک در گذشته تجربهی ناموفقی در سازگاری با تغییر داشته باشد، ممکن است در برابر تغییرات جدید مقاومت بیشتری نشان دهد.


انواع تغییرات چالشبرانگیز برای کودکان
- تغییرات بزرگ در زندگی: این تغییرات شامل نقل مکان به یک خانهی جدید، تغییر مدرسه، تولد خواهر یا برادر جدید، طلاق والدین یا از دستدادن یکی از عزیزان است.
- تغییرات در روال روزانه: این تغییرات شامل تغییر زمان خواب، تغییر برنامهی غذایی، تغییر مربی یا معلم، یا تغییر فعالیتهای فوق برنامه است.
- تغییرات در روابط: این تغییرات شامل ورود فرد جدید به خانواده، جدایی از دوستان، یا تغییر در نحوهی تعامل با دیگران است.
- تغییرات جسمی: این تغییرات شامل بلوغ، بیماری یا آسیبدیدگی است.
چگونه به کودکان کمک کنیم با تغییر کنار بیایند؟
- آمادهسازی: قبل از وقوع تغییر، کودک را در مورد آن آگاه کنید. به او توضیح دهید که چه اتفاقی خواهد افتاد و چرا. از تصاویر، کتابها یا داستانها برای کمک به کودک در درک بهتر تغییر استفاده کنید.
- ایجاد فرصت برای سؤال پرسیدن: به کودک فرصت دهید تا سؤالات خود را بپرسد و نگرانیهای خود را بیان کند. به سؤالات او با صبر و حوصله پاسخ دهید.
- همدلی: احساسات کودک را درک کنید و به او نشان دهید که میدانید که تغییر برای او دشوار است. به او بگویید که احساساتش طبیعی هستند و اشکالی ندارد که ناراحت باشد.
- حفظ روالها: در صورت امکان، روالهای روزانه کودک را حفظ کنید. این کار به او کمک میکند تا احساس امنیت و کنترل بیشتری داشته باشد.
- ایجاد حس کنترل: به کودک اجازه دهید در برخی از جنبههای تغییر، تصمیمگیری کند. به عنوان مثال، به او اجازه دهید رنگ اتاق جدیدش را انتخاب کند یا در چیدن وسایلش کمک کند.
- ارائهی حمایت عاطفی: به کودک نشان دهید که او را دوست دارید و از او حمایت میکنید. او را تشویق کنید تا با شما در مورد احساساتش صحبت کند.
- صبور باشید: سازگاری با تغییر، زمان میبرد. صبور باشید و به کودک خود فرصت دهید تا با شرایط جدید کنار بیاید.
- تقویت مثبت: هنگامی که کودک با موفقیت با جنبهای از تغییر سازگار شد، رفتار او را توصیف کرده و این توانمندیاش را بیان کنید.
- مدیریت استرس خود: به عنوان والدین، مهم است که استرس خود را مدیریت کنید. کودکان از رفتار شما الگو میگیرند. اگر شما آرام و مثبت باشید، کودک شما نیز آرامتر خواهد بود.
- کمک حرفهای: اگر کودک شما در سازگاری با تغییرات مشکل جدی دارد، از یک متخصص روانشناسی کودک کمک بگیرید.
نکات تخصصی: - استفاده از داستانهای اجتماعی: داستانهای اجتماعی، داستانهای کوتاهی هستند که به کودکان کمک میکنند تا موقعیتهای اجتماعی مختلف را درک کنند. میتوانید از داستانهای اجتماعی برای توضیح تغییرات به کودک خود استفاده کنید.
- بازیدرمانی: بازیدرمانی میتواند به کودکان کمک کند تا احساسات خود را بیان کنند و با تغییرات سازگار شوند.
- گروههای حمایتی: گروههای حمایتی میتوانند به کودکان کمک کنند تا با کودکان دیگری که تجربیات مشابهی دارند، ارتباط برقرار کنند.
نتیجهگیری
تغییرات میتوانند برای کودکان چالشبرانگیز باشند، اما با درک دلایل این واکنشها و استفاده از راهکارهای مناسب، میتوانید به آنها کمک کنید تا با موفقیت با تغییرات سازگار شوند. به یاد داشته باشید که صبر، همدلی و حمایت عاطفی، کلیدهای اصلی در این مسیر هستند.
منابع
American Academy of Pediatrics: https://www.healthychildren.org/
Child Mind Institute: https://childmind.org/
National Association for the Education of Young Children (NAEYC): https://www.naeyc.org/
بدون دیدگاه